Schoonheid van Eigenwaarde stelt vast dat de hedendaagse hulpverlening, instellingen en overheid de kern van complexe dader- en slachtofferproblematiek onvoldoende bereiken.

Huiselijk geweld, seksueel geweld, seksueel misbruik, kindermisbruik, incest, trauma, verslaving, femicide en zelfdoding worden nog te vaak afzonderlijk beoordeeld en behandeld.

Daardoor blijven onderliggende oorzaken en samenhangen buiten beeld, worden risico’s te laat herkend en komt bescherming pas op gang wanneer de schade al ernstig is opgelopen.

Een systeem dat de samenhang niet herkent, kan niet verantwoord beoordelen, behandelen of beschermen.

Gevolgen worden behandeld, oorzaken blijven bestaan

De hedendaagse hulpverlening richt zich te veel op zichtbare incidenten, diagnoses, labels en symptomen.

Mensen worden beoordeeld op wat aan de buitenkant zichtbaar is, terwijl onderliggende patronen rond trauma, schaamte, controle, afhankelijkheid, verslaving, verlies van eigenwaarde en geweld onvoldoende worden doorzien.

Daardoor worden gevolgen beheerst, maar blijven oorzaken voortbestaan.

Waar de kern niet wordt bereikt, blijven nieuwe slachtoffers ontstaan.

Slachtoffers en daders krijgen onvoldoende wat nodig is

Slachtoffers hebben niet alleen recht op opvang en behandeling.

Zij hebben recht op duidelijke uitleg over wat hun is overkomen, welke patronen zichtbaar waren, hoe controle en afhankelijkheid werkten en hoe herhaling kan worden voorkomen.

Wie slachtoffers zonder inzicht achterlaat, laat verwarring voortbestaan en bemoeilijkt duurzaam herstel.

Daders worden te vaak uitsluitend veroordeeld, gelabeld of buiten beeld gehouden.

Daarmee verdwijnt het risico niet.

Wie nieuw geweld wil voorkomen, moet gedrag begrenzen, verantwoordelijkheid vaststellen, onderliggende patronen blootleggen en gedragsverandering aantoonbaar volgen.

Behandeling is geen verontschuldiging. Behandeling is noodzakelijk om verantwoordelijkheid en verandering mogelijk te maken.

Wie daders niet gericht behandelt, laat het risico op herhaling bestaan.

Labels en dossiers zijn geen waarheid

Een label verandert geen gedrag.

Een diagnose herstelt geen schade.

Een dossier bewijst niet automatisch dat de opgenomen informatie volledig en juist is.

Onvolledige verklaringen, aannames en onvoldoende onderzochte conclusies worden te gemakkelijk overgenomen in dossiers, behandelplannen, risico-inschattingen, rapportages en besluiten.

Wanneer meerdere professionals dezelfde informatie herhalen, lijkt zij bevestigd.

Dat maakt haar niet waar.

Herhaling maakt een fout niet juist. Zij vergroot alleen de gevolgen.

Dossiers, diagnoses en eerdere conclusies moeten daarom opnieuw kunnen worden onderzocht en gecorrigeerd wanneer nieuwe informatie of praktijkkennis daartoe aanleiding geeft.

Inzichtloze hulpverlening leidt tot visieloos beleid

De hedendaagse hulpverlening mist op essentiële onderdelen nog de noodzakelijke samenhang, diepgang en kennis van de onderliggende problematiek.

Wanneer oorzaken, patronen, signalen en onderlinge verbanden onvoldoende worden herkend, ontstaat een onvolledig beeld van wat werkelijk speelt en welke risico’s zich kunnen ontwikkelen.

Dat probleem stopt niet bij de hulpverlening.

De overheid is voor beleid, wetgeving en bescherming mede afhankelijk van de kennis, beoordelingen, rapportages en signalen die zij ontvangt van hulpverleners, professionals, instanties en instellingen.

Wanneer daarin wezenlijke informatie ontbreekt, krijgt ook de overheid een onvolledig beeld.

Beleid kan daardoor worden opgebouwd rond zichtbare incidenten, afzonderlijke problemen en gevolgen, terwijl belangrijke oorzaken, risicoketens en onderliggende samenhang onvoldoende worden meegenomen.

Zo kunnen maatregelen, campagnes en beschermingsvormen ontstaan die wel reageren op wat zichtbaar is geworden, maar onvoldoende voorkomen wat zich daarvoor al ontwikkelde.

Waar hulpverlening onvoldoende inzicht heeft, ontstaan ook blinde vlekken in beleid.

Dat is onverantwoord en moet worden gecorrigeerd.

De kwaliteit van overheidsbeleid kan nooit groter zijn dan de kwaliteit van de kennis waarop het wordt gebouwd.

Schijnveiligheid is geen bescherming

Wanneer hulpverleners, deskundigen en invloedrijke personen een onvolledig visiebeeld uitdragen, worden niet alleen professionals verkeerd gestuurd.

Ook cliënten, slachtoffers en de samenleving worden vanuit een beperkt kader geïnformeerd.

Zichtbare gedragingen, losse gebeurtenissen en algemene waarschuwingen worden gepresenteerd als vroegtijdige signalering, terwijl de onderliggende ontwikkeling buiten beeld blijft.

Daardoor ontstaat schijnveiligheid.

Mensen denken dat zij weten waarop zij moeten letten, terwijl zij pas leren reageren wanneer het destructieve patroon al zichtbaar is geworden.

Slachtoffers volgen adviezen die onvoldoende tot de kern komen.

Professionals nemen dezelfde beperkte visie over.

Invloedrijke personen verspreiden haar verder.

De overheid gebruikt die informatie vervolgens voor beleid en bescherming.

Een verkeerd visiebeeld wordt niet minder schadelijk doordat veel mensen het herhalen.

Wie onvolledige kennis als bescherming presenteert, biedt geen bescherming maar schijnveiligheid.

Wanneer een onvolledig kader zichzelf versterkt

Een inhoudelijk kader krijgt steeds meer gezag wanneer dezelfde uitgangspunten terugkomen binnen wetenschap, psychologie, seksuologie, hulpverlening, recht, media, maatschappelijke campagnes en politiek.

Dat betekent niet automatisch dat betrokken personen bewust samenwerken of afwijkende inzichten willen tegenhouden.

Het risico ligt ergens anders.

Deskundigheid verleent gezag.

Publieke personen vergroten het bereik.

Campagnes versterken maatschappelijke herkenbaarheid.

Politiek en overheid kunnen dezelfde probleemdefinitie vervolgens gebruiken voor beleid, wetgeving en bescherming.

Wanneer de kennis aan het begin van deze keten onvolledig is, kan ook die onvolledigheid zich door verschillende lagen van de samenleving verspreiden en steeds opnieuw worden bevestigd.

Zo kan een beperkt visiebeeld uiteindelijk als volledig en vanzelfsprekend worden ervaren.

Veel professionele en maatschappelijke bevestiging bewijst niet automatisch dat alle noodzakelijke kennis aanwezig is.

11 Red Flags als concreet voorbeeld

Het boek 11 Red Flags – Een toxische relatie herkennen en stoppen laat zien waarom deze inhoudelijke vraag noodzakelijk is.

Rond het boek komt deskundigheid en maatschappelijke invloed samen van onder anderen:

• Yesim Candan — auteur, publicist en columnist over intieme terreur en femicide
• prof. dr. Marieke Liem — hoogleraar Veiligheid en Interventies, met een achtergrond in forensische psychologie en criminologie en coördinator van de Femicide Monitor
• Eveline Stallaart — psycholoog en seksuoloog
• Ilona Brekelmans — directeur Zorg bij Sterk Huis en GZ-psycholoog, met expertise op het gebied van gezinsveiligheid, intieme terreur en systeemdynamieken
• Jolande ter Avest — familierechtadvocaat, gespecialiseerd in huiselijk geweld en jeugdbescherming

Daarnaast wordt het boek publiekelijk ondersteund door onder anderen Olcay Gülsen, Karin Swerink en Soundos El Ahmadi.

Schoonheid van Eigenwaarde bestrijdt niet dat rode vlaggen waarde kunnen hebben.

Onze kritiek richt zich op het moment waarop veel van deze signalen herkenbaar worden.

Wanneer controle, isolatie, vernedering, bedreiging of ander duidelijk destructief gedrag als vroegtijdige waarschuwing wordt gepresenteerd, is de destructieve ontwikkeling mogelijk al begonnen.

Werkelijke vroegsignalering vraagt daarom ook kennis van wat daaraan voorafgaat:

gedachten, overtuigingen, frustraties, schaamte, angst, rechtvaardigingen, controlemechanismen, seksuele dynamieken, verschillende daderprofielen en processen van escalatie.

Juist wanneer zoveel professionele deskundigheid rond één signaleringskader samenkomt, moet kritisch worden onderzocht of dat kader daadwerkelijk vroeg genoeg begint.

Rode vlaggen kunnen zichtbaar maken dát iets misgaat. Werkelijke vroegsignalering moet ook zichtbaar maken hoe het zover begint te komen.

Van maatschappelijke campagne naar beleidsvorming

Dezelfde noodzaak tot kritische toetsing geldt wanneer maatschappelijke campagnes en politiek zich rond dezelfde probleemdefinitie verbinden.

Binnen de Rode Hakken-campagne staan rode schoenen symbool voor vrouwen die door hun partner of ex-partner zijn gedood. Rond deze campagne en de bredere politieke aanpak van geweld tegen vrouwen zijn onder anderen Hanneke van der Werf, Songül Mutluer, Bente Becker en Faith Bruyning zichtbaar betrokken.

Van der Werf, Becker, Mutluer en Bruyning dienden gezamenlijk een initiatiefnota in over het stoppen van geweld tegen vrouwen.

Maatschappelijke en politieke aandacht voor femicide is noodzakelijk.

Maar aandacht alleen garandeert nog geen volledige kennisbasis.

Wanneer deskundigen, publieke personen, campagnes en politiek grotendeels vanuit hetzelfde inhoudelijke kader redeneren, kan dat kader zichzelf steeds verder versterken.

Dat wordt zorgelijk wanneer de nadruk vooral blijft liggen op zichtbare rode vlaggen, incidenten en gevolgen, terwijl eerdere onderliggende ontwikkeling onvoldoende wordt meegenomen.

Dan kan beleid steeds beter worden in reageren op wat zichtbaar is geworden, zonder evenredig beter te worden in herkennen wat zich daarvoor ontwikkelt.

Goedbedoeld beleid blijft beperkt wanneer de kennis waarop het wordt gebouwd beperkt is.

Een gezond systeem moet afwijkende kennis onderzoeken

Een professioneel systeem moet niet alleen kunnen toetsen wat binnen het bestaande kader past.

Het moet ook bereid zijn informatie te onderzoeken die dat kader ter discussie stelt.

Wanneer een afwijkende analyse al wordt beoordeeld voordat de volledige onderbouwing is onderzocht, ontstaat het risico dat bestaande overtuigingen zichzelf blijven bevestigen.

Dat risico wordt groter wanneer dezelfde probleemdefinitie terugkomt binnen hulpverlening, deskundigheid, publieke campagnes en politiek.

Een gezond systeem moet daarom niet alleen bestaande kennis bevestigen, maar ook bereid zijn nieuwe of afwijkende kennis serieus te onderzoeken.

Professionele autoriteit mag nooit in de plaats komen van inhoudelijke nieuwsgierigheid.

Consensus is geen bewijs van volledigheid.

Een titel, campagne of breed gedragen visie is geen bewijs dat alle noodzakelijke kennis aanwezig is.

Een systeem dat werkelijk wil verbeteren, moet ook kennis durven onderzoeken die zijn bestaande visie fundamenteel ter discussie stelt.

Wat leren wij toekomstige generaties?

De gevolgen van een beperkt signaleringskader stoppen niet bij de huidige hulpverlening.

Zij bepalen ook wat jongeren, ouders en mensen die een nieuwe relatie aangaan leren over liefde, veiligheid en risico.

Wanneer mensen vooral leren letten op controle, isolatie, vernedering, bedreiging en geweld, leren zij herkennen wanneer een destructief patroon al zichtbaar is geworden.

Preventie moet eerder beginnen.

Mensen moeten ook leren hoe gezonde relaties worden opgebouwd, hoe eigenwaarde en grenzen functioneren, hoe verantwoordelijkheid eruitziet en hoe subtiele ongezonde ontwikkelingen kunnen worden herkend voordat zij uitgroeien tot duidelijke rode vlaggen.

Nieuwe relaties moeten de kans krijgen gezond te groeien.

Kinderen moeten niet alleen leren waarvoor zij zich moeten beschermen, maar ook wat zij later zelf moeten opbouwen.

Wie toekomstige generaties werkelijk wil beschermen, moet hun niet alleen leren herkennen wanneer het misgaat, maar vooral leren begrijpen hoe gezond en ongezond relationeel gedrag vanaf het begin van elkaar verschillen.

Professionals moeten hun verantwoordelijkheid nemen

Een opleiding, titel, functie of jarenlange ervaring bewijst niet automatisch dat de kern wordt herkend.

Professionals moeten bereid zijn te luisteren, praktijkkennis serieus te onderzoeken en hun visie te corrigeren wanneer wezenlijke informatie buiten beeld blijft.

Een professionele titel geeft verantwoordelijkheid.

Geen vrijstelling van zelfreflectie.

Geen vrijstelling van toetsing.

Geen vrijstelling van visiecorrectie.

Wie noodzakelijke kennis niet onderzoekt en onvolledige informatie blijft doorgeven, houdt tekortschietende hulpverlening en visieloos beleid in stand.

De noodzakelijke correctie

Het huidige systeem verandert niet door meer van dezelfde protocollen, labels en afzonderlijke behandelingen toe te voegen.

Schoonheid van Eigenwaarde beschikt met de Must Know First-methodiek over de kennis en structuur om zichtbaar te maken waar samenhang, signaalherkenning, beoordeling en verantwoordelijkheid ontbreken.

De concrete inhoud en toepassingswijze worden niet openbaar gedeeld.

Professionals, instellingen en overheid die hun visie en werkwijze werkelijk willen laten toetsen en corrigeren, moeten zich rechtstreeks tot Schoonheid van Eigenwaarde wenden.

Wij leggen bloot waarom het systeem faalt.

De noodzakelijke kennis voor correctie wordt niet openbaar prijsgegeven.

Verantwoordelijkheid kan niet worden doorgeschoven

Een systeem dat mensen labelt zonder gedrag duurzaam te veranderen, dossiers overneemt zonder de basis te controleren en beleid voedt met onvolledige kennis, beschermt niet.

Het houdt de problematiek in stand.

Wie weet dat noodzakelijke kennis ontbreekt, moet onderzoeken.

Wie ziet dat dossiers of werkwijzen tekortschieten, moet corrigeren.

Wie verantwoordelijkheid draagt voor behandeling, veiligheid, bescherming of beleid, kan zich niet blijven verschuilen achter protocollen, functies of organisaties.

Wie weet dat het systeem tekortschiet en niet handelt, draagt verantwoordelijkheid voor wat blijft voortbestaan.

Een falend systeem moet niet worden verdedigd.

Het moet worden gecorrigeerd.

Tot de kern van geweld. Naar verantwoordelijkheid, bescherming en duurzaam herstel.

Zonder kennis van de onderlaag komt er geen verbetering

Eén overkoepelende misdiagnose